Chào cố đô Yogyakarta một lần gặp gỡ

Mỗi lần lang thang rong chơi đến bất kỳ nước mới nào. Tôi cố gắng phải đến thủ đô, luôn tiện cố đô cũng được ưu tiên ghé thăm. Sáng hôm ấy, lúc xuống tàu hắn liền chụp vài tấm hình lưu niệm tên nhà ga Yogyakarta mà sướng. Chào cố đô Yogyakarta một lần gặp gỡ chia sẻ thêm về lịch sử thăng trầm của vùng đất này. Qua đó giúp hiểu rõ thêm về hai di sản văn hóa thế giới độc đáo. Không phải ngẫu nhiên nơi đây đã từng một thời hội tụ tinh hoa Hindu giáo và Phật giáo Đại thừa. 

Theo dòng lịch sử

Ngày tôi chào cố đô Yogyakarta trước đó đã tìm hiểu. Nó được đặt theo tên thành phố huyền thoại Ayodhya của Ấn Độ. Nơi sinh người anh hùng Rama trong sử thi Ramayana. Yogya có nghĩa “phù hợp” và karta có nghĩa “thịnh vượng”. Vì vậy, đăt tên Yogyakarta ngầm chỉ một nơi “phù hợp để phát triển thịnh vượng”. Cách đặt tên địa danh ban đầu luôn gởi gắm hy vọng sẽ phát triển ở tương lai mai sau. Hiện nay thành phố Yogyakarta thủ phủ đặc khu rộng lớn vẫn duy trì chế độ quân chủ, có quốc vương tự trị. Thật khó tưởng tượng vùng đất Yogyakarta đã từng có giai đoạn huy hoàng suốt vài thế kỷ.

Chào thành phố Yogyakarta. Photo My Wife
Chào cố đô Yogyakarta. Photo My Wife

Thuở xa xưa trước vùng đất này thuộc vương quốc Mataram hay Medang. Một vương quốc Phật giáo, Ấn Độ giáo của người Java phát triển mạnh mẽ từ thế kỷ thứ VIII đến thế kỷ thứ XI. Vương quốc Medang ban đầu thành lập bởi vua Sanjaya. Trải qua những tranh giành khốc liệt ở hoàng cung qua hai triều đại Shailendra và Ishana. Từ thế kỷ thứ VIII, ban đầu vua Sanjaya đóng đô ở miền Trung Java, quanh khu vực quanh Yogyakarta, lập vương triều Shailendra. Vào năm 929, vua Mpu Sindok chuyển kinh đô về Đông Java quanh Surabaya thành lập triều đại Ishana. Nguyên nhân dời kinh đô, ban đầu do núi lửa phun trào tàn phá kinh đô Mataram. 

Thăng trầm thế sự

Khảo cổ luôn có những phát hiện thú vị về lịch sử. Nhờ đó đã vẽ lại bức tranh lịch sử về những thay đổi tại Gogyakarta. Thông qua những bia ký, các di tích đền thờ Phật giáo, đền thờ Hindu giáo vẫn tồn tại sau hơn ngàn năm. Đặc biệt hai di sản văn hóa thế giới Borobudur và Prambanan vẫn sừng sững cùng năm tháng. Di sản Borobudur đền thờ của Phật giáo và Prambanan của Hindu giáo. Minh chứng cho cố đố Gogyakarta đã từng tồn tại vương quốc Mataram, một thế lực hùng mạnh tại Đông Nam Á lúc bấy giờ. Ngay cả vùng đất Khmer của Cambodia xa xôi cũng trở thành chư hầu của đế chế này. Một thời tôn giáo đã trở thành nền tảng tư tưởng, triết học chi phối mọi đời sống xã hội.

Di sản thế giớ Borobudur. Photo Samgoshare
Di sản thế giới Borobudur. Photo Samgoshare

Chế độ quân chủ vua yêu thích tôn giáo nào tự nó sẽ được phát triển mạnh mẽ. Nhờ vậy mà thế giới còn lưu giữ hai di sản văn hóa hoành tráng, một Phật giáo Đại Thừa và một Hindu giáo. Mãnh đất Yogyakarta một chứng nhân lặng lẽ chứng kiến bao cuộc đổi thay thế sự. Sau triều đại Ishana ngắn ngủi, kinh đô vẫn duy trì Đông Java. Từ nữa thế kỷ XI, xuất hiện lãnh chúa Majapahit, người ủng hộ cả hai tôn giáo Hindu và Phật giáo. Ông xây dựng đế chế quân chủ hàng hải hùng mạnh chiếm lãnh thổ trải dài từ Sumatra đến New Guinea. Bao gồm Indonesia, Singapore, Malaysia, Brunei, miền nam Thái Lan, Timor Leste, tây nam Philippines ngày nay. Miền đất kinh đô Yogyakarta trở thành một tỉnh trong giai đoạn (1293–1527).

Thuộc địa và độc lập

Đầu thế kỷ XVI, người Bồ Đào Nha thiết lập các cảng biển kiểm soát giao thương của Indonesia và Malaysia. Sau khi vương triều Majapahit suy tàn, vương quốc Mataram được tái lập chọn Kotagede làm kinh đô. Khoảng thời gian này vương quốc Mataram đạt đến đỉnh cao phát triển nhất tại đảo Java. Mở rộng tầm ảnh hưởng đến Trung Java, Đông Java và một nửa Tây Java giai đoạn (1587-1680). Sau đó, kinh đô vương quốc Hồi giáo Mataram chuyển qua khu vực Kartasura (1680-1755). Vào giai đoạn này, toàn bộ khu vực đảo Java, Sumatra và các đảo quanh đây đã vào tầm ngắm của công ty Đông Ấn Hà Lan. Họ buôn bán tìm kiếm tài nguyên thông qua “con đường hương liệu”.

Dạo chơi phố đêm Yogyakarta. Photo Samgoshare
Dạo chơi phố đêm Yogyakarta. Photo Samgoshare

Trước áp lực bành trướng của Đông Ấn Hà Lan, vua Martaram ký hợp tác và quá trình thuộc địa hóa bắt đầu. Gogyakarta lặng lẽ ltrở thành thuộc địa Hà Lan cho đến khi Nhật Bản xâm chiếm vào năm 1942. Đồng Minh chiến thắng trong thế chiến thứ II, Nhật đầu hàng năm 1945. Thời điểm vàng son ấy, dưới ngọn cờ đoàn kết dân tộc nhân dân Indonesia giành được độc lập. Chấm dứt hơn 400 năm làm thuộc địa của các đế quốc lớn. Điểm độc đáo tại thành phố Gogyakarta vẫn duy trì chế độ quân chủ “tự trị” tại quốc gia thống nhất Indonesia. Tổng thống vẫn công nhận nền tự trị có vua riêng từ thuở ban đầu đến hôm nay. Một kết hợp giữa hiện đại và quá khứ dung hòa lòng dân Gogyakarta. 

About Quoc Sam

I am Sam. I am Vietnamese. I was born and grew up in Hue - the ancient capital of Vietnam. Hue is a peaceful small town with the romantic Hương river flows through. I live and work in the Saigon city - a city crowded and lively

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.