Chuyện nhà thờ đá Phát Diệm từ bà xơ !

Làm thế nào, một mình đơn độc đi vào ngày bất kỳ tôi lại được tham quan bên ngoài và bên trong của nhà thờ đá Phát Diệm. Thật tình, trong thâm tâm cứ đến tham quan được bao nhiêu hay bấy nhiêu. Chạy xe máy vài chục cây số đến được nhà thờ là mừng. Gặp được công trình cổ xây bằng gỗ và đá do chính bàn tay nghệ nhân Việt thi công càng mừng hơn. Tình cờ lại nghe những câu chuyện nhà thờ đá Phát Diệm từ bà xơ.

May mắn hay nhiệm màu

Trước hết, không gian nhà thờ lớn không phải lúc nào cũng mở cho khách tự do tham quan. Tình cờ còn nghe bà xơ thuyết minh về quá trình xây dựng hình thành nhà thờ quả thật thú vị. Số là, trong lúc đang lang thang tham quan bên ngoài nhà thờ Phát Diệm. Đời nhiều khi hay không bằng hên, chợt thấy một đoàn khá đông người đến tham quan. Đoàn đông lại từ Hà Nội về nên nhà thờ cho người ra tiếp đón đang đàng hoàng. Bất giác theo chân họ vào luôn bên trong nhà thờ lớn. Bà xơ tiếp đoàn có giọng thuyết minh đầy truyền cảm. Lần đầu nhìn được nội thất nhà thờ lớn với các cột gỗ lim to cao tôi hoàn toàn bất ngờ. Từ thuở sơ khai năm 1875, nhà thờ bắt đầu khởi công xây dựng.

Nơi tôn nghiêm
Chuyện nhà thờ đá Phát Diệm từ bà xơ ! Photo Samgoshare

Theo lời kể của bà xơ, khu vực này trước đây như đầm lầy bởi phù sa từ trước. Linh mục Peter Trần Lục người đã thiết kế và chỉ huy cho việc xây dựng nhà thờ. Người dân trong làng sau khi chọn được đất, đã ròng rã vài năm trời làm gia cố móng. Biện pháp thi công rất cổ điển với kinh nghiệm của dân gian. Đào sâu xuống khoảng hai mét, đóng tre tươi già xuống toàn bộ khu vực. Sau đó, cứ đổ cát từng lớp và cho trâu dẫm một thời gian khá dài. Khi trong đoàn có người định thắc mắc, làm thế nào để dựng các cậy cột lim, to cao nặng như vậy?

Chuyện xây dựng nhà thờ

Bà xơ kể luôn, chuyện ngày xưa. Các cụ lên rừng tìm cây đốn hạ chuẩn bị xây nhà thờ khá kỳ công. Khi việc khởi công bắt đầu, người ta đắp ụ đất khá cao ngay nơi xây dựng nhà thờ. Bằng các kinh nghiệm dân gian của người thợ Việt họ đã dựng được hệ khung kèo. Sau khi làm xong, họ đào đất trong ruột nhà thờ và hoàn tất công việc trang trí bên trong. Qua vài lần tu sửa nhẹ, tất cả những gì còn lại của nhà thờ gần như nguyên bản. Thật tuyệt vời. Một công trình kết hợp hài hòa giữa gỗ và đá đặc sắc của xây dựng Việt Nam.

Nhờ đoàn đông người hành hương, bà xơ dẫn đến mở cửa nhà thờ đá nguyên mẫu cho cầu nguyện. Đó là một công trình nhỏ, nằm một góc khiêm tốn dành làm nơi cầu nguyện đặc biệt. Đặc biệt nhất nhà nguyện nhỏ được làm hoàn toàn bằng đá từ móng, hành lang, cột, tường mái. Một kiến trúc đá hiếm có ở xứ Việt thời ấy. Xuất phát từ nhà nguyện bằng đá, người dân quanh vùng gọi nhà thờ đá Phát Diệm luôn. Ngày nay, nhà nguyện bằng đá rất ít được sử dụng, trừ các đoàn hành hương tham quan đặc biệt. Tôi sờ lên các ô hoa văn tròn bằng đá lấy ánh sáng mà ngạc nhiên quá đổi. Người xưa thật khéo tay.

Tháp chuông riêng có

Sau đó, bà xơ hướng dẫn lên tháp chuông phía trước ngay cổng vào. Khác với tháp chuông cao vời vời của các nhà thờ châu Âu. Tháp chuông nhà thờ Phát Diệm như cổng tam quan xây cao ba tầng. Kiến trúc mái tháp chuông cong vút như đình chùa làng quê Việt, thật riêng có. Ý tưởng kết hợp cái nhìn quen thuộc của người dân với một tôn giáo mới xâm nhập thật xuất sắc. Chuông nặng hai tấn, đúc từ năm 1890, bà xơ bảo, ngày trước đánh chuông cả khu vực rộng lớn xung quanh đều nghe.

Tầng thứ hai của tháp chuông treo chiếc trống rất to. Trống tượng trưng cho tính dương, chuông đại diện cho tính âm, kết hợp âm dương cho hài hòa. Tôi đứng trên cao nhìn xuống sân rộng, màu xanh của cỏ vẫn xanh màu cuộc sống. Thể chế nào cũng xem dân như cỏ, thảo dân mà. Cỏ như thảo dân vẫn muôn đời xanh tươi dù trải qua bao biến cố của thời cuộc.

Thưở nhỏ, hàng xóm nhà tôi thường nhắc đến giáo dân Bùi Chu và Phát Diệm. Nay nhà thờ Bùi Chu đã hạ giải với bao nuối tiếc công trình cổ. Hy vọng nhà thờ Phát Diệm vẫn mãi trường tồn. Nhờ tham quan tôi mới hiểu rõ, nhà thờ chính tòa Phát Diệm to lớn được xây đựng bằng gỗ, đá cùng nhiều loại vật liệu khác. Chuyện nhà thờ đá Phát Diệm gốc còn lại thành nhà nguyện nhỏ như một kỹ niệm khó quên. Tôi cúi đầu cám ơn và tưởng nhớ đến linh mục Peter Trần Lục người đã gieo mầm yêu thương cho giáo dân từ thuở ban đầu. 

Photo Samgoshare

About Quoc Sam

I am Sam. I am Vietnamese. I was born and grew up in Hue - the ancient capital of Vietnam. Hue is a peaceful small town with the romantic Hương river flows through. I live and work in the Saigon city - a city crowded and lively

Check Also

Giới thiệu kênh EatSleepYangon du lịch Myanmar !

Samgoshare lần đầu giới thiệu kênh EatSleepYangon du lịch Myanmar trên Youtube như muốn quảng …

Leave a Reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.