Home / Asia / Cơm Hến sống cùng ngũ hành nên trường tồn !

Cơm Hến sống cùng ngũ hành nên trường tồn !

Bài cơm Hến sống cùng ngũ hành nên trường tồn là phân tích sâu về một món ăn bình dân. Samgoshare thử phân tích một vài yếu tố cơ bản của cơm Hến. Sau đó cảm nhận cách dùng và thưởng thức món ăn đời thường dân dã của cố đô Huế.

Cơm Hến một đặc sản địa phương.

Ta biết rằng cơm Hến là món ăn mang địa phương tính rất cao. Các thành phố khác ít nghe đến cơm Hến, nếu có cũng không thực sự ấn tượng. Dù có viết bao nhiêu ngôn từ hoa mỹ đi nữa khó có hấp lực. Bởi đơn giản không được ăn, được rèn luyện từ nhỏ nên chưa biết thế nào. Vì nó không phải sơn hào hải vị tạo sức hút cho bất kỳ ai. Ăn cần phải có quá trình thưởng thức mới thấm được cái chất riêng của nó. Cơm Hến món ăn của con nhà nghèo. Huế cứ mãi nghèo nên món ăn còn tồn tại. Tồn tại phục vụ cho bao sinh linh cứ thâm trầm sống với sự trầm mặc cố đô.

Cơm Hến món ăn hài hòa ẩn giấu.

Theo tôi sự bền lâu của một món ăn luôn có sự hài hòa ẩn giấu đâu đó. Nhờ vậy mới đủ hấp lực tự nhiên thu hút bao người, bao đời như vậy.

Sự hài hòa đầu tiên là rẻ phù hợp với con nhà nghèo. Thuở trước nhà nghèo nên phải tận dụng cơm nguội cho một bữa sáng. Kế đến sự hài hòa về màu sắc. Nghèo biết luôn nghèo rồi nhưng ngắm sắc màu của tự nhiên thì không ai cấm đoán. Thử quan sát màu trộn lẫn như màu xanh nhạt của cải non, của khế, của các rau mùi, xà lách. Màu trắng nõn của lõi thân chuối non xắc nhỏ. Sống chung với màu trắng lẫn nâu của bắp chuối thái nhỏ. Riêng màu độc lập như màu nâu đất của ruốc, trắng sữa của muối hay vị tinh, màu đỏ của ớt, màu đà của vỏ đậu phụng, vàng sém của tóp mỡ. Cộng thêm màu xám của Hến rắc đều trên nền trắng của cơm.

Sắc màu cơm Hến hiện thân ngũ hành

Sau đó tất cả trộn lẫn với sắc màu của rau, nêm nếm các màu độc lập tạo nên một bức tranh đa sắc. Họa sỹ tài năng nào cũng chào thua cho sự sáng tạo của dân gian. Thứ đến cặp tương phản nóng và nguội. Quan sát giữa cơm nguội, rau nguội trộn với các gia vị nguội được dung hòa với nước hến nóng có khói tỏa hương trên nồi lưng ong.

Sự kết hợp vô tình như đất và nước nên có sự hài hòa mặc định tự thân. Về hình dạng thì thứ chi cũng nho nhỏ từ con hến nhỏ, hạt cơm nguội nhỏ, các loại rau cũng được thái nhỏ, các hủ gia vị cũng nhỏ theo cho vừa quang gánh. Người ăn trộn các thứ với nhau thành một tô cũng nhỏ. Chỉ có người ăn và số lượng tô là lớn theo năm tháng. Nhiều khi cả nhà, cả xóm quây quần ngồi ăn tạo nên một không khí rất thân thương và đời thường của thuở ấy.

Một gánh cơm Hến giang sơn tiềm ẩn ngũ hành

Hãy hình dung một quanh gánh cơm Hến của ngày trước. Một gánh sơn hà như trên hai vai ta đôi vầng nhật nguyệt vậy. Một bên gióng nồi nước hến nóng hôi hổi, lữa than luôn âm ỉ cháy tượng trưng cho Hỏa. Trên bếp than nồi nước hến trắng đục tượng trưng cho Thủy. Nồi hai màu đen trắng thắt đáy lưng ong của ngày ấy luôn tỏa một mùi hương hôi hổi của hến chính là Kim. Bên kia một thúng khác có nhiều thứ như rau vun lên với nhiều sắc màu. Rau các loại như Mộc tự nhiên bao đời tạo hương vị riêng món ăn. Cơm nguội, hến là Thổ trong cuộc đời quang gánh bao năm !

Ngũ hành còn nằm chính trong màu sắc và dụng công của gia vị. Ruốc có màu nâu đen thâm thẩm chính là Thủy. Ớt có màu đỏ chính là Hỏa. Rau có màu xanh chính là Mộc. Muối, vị tinh có màu trắng chính là Kim. Đậu phộng rang vàng cháy và tóp mỡ vàng nhạt chính là Thổ. Thứ vị hơn nữa là vị chua của khế thuộc Mộc, vị đắng nhẹ của bắp chuối thuộc Hỏa. Còn vị mặn của muối thuộc Thủy hay vị ngọt của vị tinh thuộc Thổ. Thêm vị cay của ớt thuộc Kim.

Thưởng thức chung với ngũ hành

Gia vị với nhiều thứ như ruốc, muối, vị tinh, đậu phộng, tóp mỡ, ớt và rau. ngẫm nghỉ kỹ không ngờ lại tương sinh và tương khắc lạ lùng một cách rất Huế. Tất cả cộng sinh tạo nên món cơm Hến mãi trường tồn bao năm qua tại đất cố đô kinh kỳ.

Rứa vẫn chưa hết mô. Ngũ hành còn tồn tại trong quá trình thưởng thức món ăn mới độc đáo hơn. Ta tiếp tục thưởng ngoạn một quá trình chuẩn bị. Hãy xem tiến trình như sau. Đầu tiên người bán sẽ bỏ rau (Mộc) vào tô tiếp đến cho cơm và hến vào (Thổ). Thứ nữa nêm nếm các loại gia vị (Kim), sau cùng chan nước Hến vào (Thủy ). Sau khi ăn xong một xuýt xoa vì cay quá, cay nồng bốc hỏa lên đầu (Hỏa). Thế mà tô tiếp theo vẫn ăn cay như cũ. Thật quá lạ như một hấp lục vô hình. Cho dù ngũ hành ẩn tàng trong món ăn nhưng với người “xấu bụng” chưa quen sẽ rất dễ “chột dạ” mà sinh Thủy thịnh phải chạy như bị Tào Tháo rượt.

Thưởng thức cơm Hến đúng điệu ?

Ngày trước cơm Hến thường bán cho ăn sáng nhưng hiện nay cơm Hến bán suốt ngày. Buổi tối ở đường Mai Thúc Loan trong Thành Nội có một đoạn bán cơm Hến về đêm . Bạn bè đi “cà phê cà pháo” về buồn miệng hay ghé ăn. Rủ nhau đi một “băng” như vậy vui vẻ, đầm ấm và chi phí lại không bao nhiêu.

Tại Huế cơm Hến như ca dao địa phương. Mỗi nơi, mỗi vùng đều có sự sáng tạo trong chế biến một cách rất riêng. Không ai giống ai trong cách nêm nếm, mỗi lần nêm mếm nên luôn thấy quen mà lạ. Do vui buồn của người sửa soạn. Ăn đâu đó trong một hẻm nhỏ hay một quang gánh của O mô đó vẫn nhớ hoài. Đôi khi do Mạ nấu trong một buổi sớm mai sương lạnh rồi nhớ mãi khó quên.  

Ký ức món ăn mới là hương vị độc nhất vô nhị.

Khách du lịch tới Huế mời đi ăn cơm Hến thật ra chỉ thưởng thức phần xác không có hồn. Họ thường thấy là lạ, cay cay, mặn mặn, hơi hôi mùi ruốc nguyên sinh nên chỉ cười cho vừa lòng người mời. Các chuyên gia ẩm thực đi nữa cũng ăn cho biết cho có của hiện tại mà thôi. Bởi người Huế khi ăn một tô cơm Hến là ăn “vài tô ký ức “ ẩn trong đó. Ký ức ẩn trong từng con hến được cào trong sương lạnh, được ngâm trong nước gạo đục. Hến được luộc trên bếp nóng, sàn và đãi công phu để không còn lẫn chút cát nào. Món ăn bình dân nhưng phải dụng công làm rất cầu kỳ và tốn khá nhiều công sức của người cồn Hến.

Chính vì vậy mà ký ức ẩn giấu trong những giọt mồ hôi của người dân xứ cồn. Ký ức cay xè và hôi hổi luôn sống cùng người Huế. Ẩn núp đâu đó ký ức cơm Hến tuổi thơ có dịp bùng phát thành cao trào của người thưởng thức. May mắn người ăn thi thoảng lại trúng nơi chốn. Vừa ăn vừa được ngắm non nước hữu tình của đất Thần kinh. Cuối cùng ký ức món ăn mới chính là hương vị độc nhất vô nhị trong mỗi tô cơm Hến. Thưởng thức cơm Hến đúng điệu là như rứa, như rứa hí ! Cơm Hến sống cùng ngũ hành nên trường tồn nhờ rứa thôi. 

Photo Samgoshare 

 

About Quoc Sam

I am Sam. I am Vietnamese. I was born and grew up in Hue - the ancient capital of Vietnam. Hue is a peaceful small town with the romantic Hương river flows through. I live and work in the Saigon city - a city crowded and lively

Check Also

Dạo chơi gặp tháp canh tường cổ Brasov. Photo Samgoshare.

Dạo chơi gặp tháp canh tường cổ Brasov !

Đi tham quan đây đó, đôi khi có những khoảng lặng rất riêng tư. Tự …

Leave a Reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.