Home / Asean / Ngày tưởng niệm thất thủ kinh đô Huế !

Ngày tưởng niệm thất thủ kinh đô Huế !

Toàn người dân Huế đều nhớ ngày tưởng niệm thất thủ kinh đô Huế. Thuở nhỏ vào hè tôi thấy nhiều nhà thành phố Huế cùng nhau cúng vào ngày đặc biệt. Nhân đọc bài của bạn Nguyễn Đính trên Facebook thấy thú vị nên muốn đăng lại. (Bạn ND đã cho phép, cám ơn nhiều. Chỉnh sửa chút cho phù hợp với bộ máy Google, không ảnh hưởng nội dung toàn bài.)

Ngày “QUỐC SỈ”

Hôm nay tưởng niệm 134 năm ngày Thất thủ kinh đô Huế tính theo Âm lịch. Vào ngày 23 tháng 5 năm Ất Dậu, nhằm ngày 5 tháng 7 năm 1885 theo Dương lịch. Quân xâm lược Pháp dưới sự chỉ huy của tướng De Courcy đã đánh chiếm, cướp bóc kinh thành Huế. Gây nên cái chết bi thảm của hàng ngàn (vạn?) chiến sĩ và đồng bào. Biến cố này được xem là dấu chấm hết của nền độc lập của nước Đại Nam. Tuy rằng trước đó, ngày 25 tháng 8 năm 1883, triều đình nhà Nguyễn ký hiệp ước Huế hay còn gọi hiệp ước Harmand. “Thừa nhận và chấp nhận sự bảo hộ của nước Pháp với tất cả hậu quả của phương thức quan hệ này” có thể xem như mất nước rồi.

Kể từ đây, thực dân Pháp đặt ách đô hộ trên toàn lãnh thổ nước ta từ Bắc tới Nam. Dưới danh nghĩa bảo hộ hai xứ Bắc và Trung kỳ, còn Nam kỳ là đất thuộc địa của nước mẹ Đại Pháp. Biến cố Thất thủ Kinh đô ngày 23 tháng 5 năm Ất Dậu, đã để lại một vết thương trong tâm khảm người dân Huế qua nhiều thế hệ. Một cuộc quật khởi anh hùng và đẫm máu, nhằm chống lại ách thực dân đế quốc Pháp, giành lại chủ quyền độc lập cho đất nước và dân tộc. Một thất bại đau thương, tang tóc như được mô tả lại trong nhiều sách vở.

Hay nhất trong bài vè Thất thủ Kinh đô.

“…Vua nước mất phẫn uất đời nô lệ, họp mưu thần lập kế phản công.

Dân nhà tan thù hận kiếp tôi đòi, kết nghĩa đảng hợp đoàn quật khởi. 

Đêm hăm hai súng thần công nã chánh toà Khâm sứ, bẽ bàng thay thuốc yếu rơi ngang.

Rạng hai ba quân hoả dược đốt Tiểu trấn Bình Đài, oái ăm thật lửa tàn tắt vội.

Lang sa lê dương xung phong vô Thượng Tứ, săng-đá giày dẫm nát mù u.

Mã tà ma ní đột nhập vượt Lương Y, bụp-xoà súng bắn tiêu cai đội.

Bàng hoàng quá, vua xuất cung tị loạn, đa đoan văn võ quân thần.

Hoảng hốt thay, dân tẩu lộ cầu sinh, lộn xộn lão nhi phường hội.

Thảm ơi hỡi thảm!

Thành cửa nhỏ đâu dễ chen, hào đáy sâu sao khó lội. 

Dân tan tác như ong vỡ tổ, đạp lên nhau già trẻ chết chùm. 

Binh tán loạn tựa rắn mất đầu, dìu với chắc thấp cao bước mỏi. 

Ơi ới, mẹ hú con chồng kêu vợ, thảm thiết sao tiếng khóc bi ai. 

Hù hu, em dắt chị cháu níu ông, bi thương thật lời than khắc khoải. 

Sáng đã chết, mù càng mau chết, đâm bổ xuống hào. 

Nghèo thiệt thân, giàu cũng thiệt thân, té nhào mép hói. 

Tên bay đạn lạc, súng thằng Tây tìm kẻ ngây thơ. 

Lê thọc kiếm đâm, thịt dân Việt làm mồi lang sói. 

Thây nghĩa sĩ ngổn ngang đường Thành Nội, dồn đống xóm Âm hồn. 

Máu lương dân vung vãi cửa Đông Ba, xông tanh cầu Gia Hội…”.

Lễ cúng cô hồn hàng năm tại Huế.

Sau biến cố này, nhân dân kinh thành Huế, kể cả các vùng phụ cận. Hàng năm đã tổ chức lễ cúng cô hồn cho các nạn nhân đã tử vong rất trang trọng. Lễ tế này còn gọi là Bữa quảy cơm chung hay lễ truy điệu Chiến sĩ trận vong và đồng bào nạn vong năm Ất Dậu.

Năm 1894, dưới đời vua Thành Thái, một vị vua có tinh thần yêu nước và kháng Pháp. Triều đình Huế mới chính thức lập Đàn Âm Hồn trên diện tích gần 1500m2 ở phường Huệ An. Nay là phường Thuận Hòa, nguyên trại lính Thần cơ, gần cửa nhà Đồ, cửa chính Nam của kinh thành để tế lễ hằng năm. Lễ này do Ty Lý Thiện phụ trách và quan Đề đốc hộ thành đứng chủ lễ. Về danh nghĩa, Đàn này để cúng các cô hồn phiêu bạt hầu tránh sự quấy nhiễu và dịch bệnh ở kinh thành. Nhưng rõ ràng việc tế lễ là sự ngấm ngầm tôn vinh các chiến sĩ trận vong và cổ vũ cho công cuộc đánh đuổi thực dân Pháp thời ấy.

Cần có ngày Quốc sỉ

Học giả, nhà báo Phan Khôi trong một bài viết trên tờ “Tràng An báo” số tháng 6 năm 1935 cho biết. Trước đây có một người Tàu đi ngang qua Huế trong ngày ấy. Ông thấy những đám cúng tế, về viết trong sách du ký của mình rằng. “Người An Nam cũng còn dễ thương lắm, họ vẫn không quên kỷ niệm một ngày “Quốc sỉ” trước đây hầu nửa thế kỷ !”.

Ngày “Quốc sỉ” là ngày tủi nhục của quốc gia. Ngày cả dân tộc lấy làm xấu hổ vì thất bại trước quân xâm lược, khiến nước mất, nhà tan. Tưởng niệm và tri ân những người đã hy sinh vì nền độc lập của dân tộc, vừa nhắc nhở quan, dân ghi nhớ rằng, đất nước vẫn đang còn trong tròng nô lệ của ngoại bang (1894). Đó có lẽ là ẩn ý của đức vua Thành Thái. Một trong những vị vua giàu lòng yêu nước, đầy chí khí chống giặc ngoại xâm khi cho xây Đàn và tổ chức tri tế.

Vậy nên, con dân nước Việt Nam. Thời nào cũng cần có ngày “Quốc Sỉ” để nuôi dưỡng tinh thần và chí khí chống ngoại xâm. Ngày nay, mưu đồ xâm lược của ngoại bang thường được che dấu dưới nhiều chiêu bài. Chẳng hạn đầu tư kinh tế ở các đặc khu, hay liên kết một vành đai, một con đường. (Nguyễn Đính, 23 tháng 5 năm Kỷ Hợi nhằm 25/6/2019).

Photo Nguyễn Đính

About Quoc Sam

I am Sam. I am Vietnamese. I was born and grew up in Hue - the ancient capital of Vietnam. Hue is a peaceful small town with the romantic Hương river flows through. I live and work in the Saigon city - a city crowded and lively

Check Also

Khách sạn Belford Brasov một nơi thú vị . Photo Samgoshare.

Khách sạn Belford Brasov một nơi thú vị !

Tôi muốn giới thiệu khách sạn Belford Brasov một nơi thú vị. Mỗi nơi tạm …

Leave a Reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.