Samgoshare với khái niệm thời gian là gì !

Samgoshare với khái niệm thời gian là gì là bài viết suy cảm của Samgoshare. Tôi viết sau khi đọc cuốn sách Lược sử thời gian của Stephen Hawking yêu thíchThời gian là một đề tài vô cùng thú vị. Thời gian được đo bằng chiếc đồng hồ cát xưa cho đến phức tạp chiếc đồng hồ nguyên tử.

Trước hết thời gian là gì mà thu hút con người đến vậy ?

Thời gian là một khái niệm, một thuộc tính của vật chất. Do đó khi vật chất vận động thì khái niệm về thời gian cũng đổi thay vận động. Khi con người chưa tồn tại thì thời gian đã bắt đầu hiện hữu. Thời gian vẫn vô định trôi đi cho đến một ngày được quy định bởi con người. Thời gian dưới mắt nhà thơ Đoàn Phú Tứ còn có sắc và hương. Màu thời gian không xanh. Màu thời gian tím ngát. Hương thời gian không nồng. Hương thời gian thanh thanh. Với giai điệu Hoài cảm của nhạc sỹ Cung Tiến thì thời gian trở thành. “Thời gian tựa cánh chim bay. Qua dần những tháng cùng ngày.”

Khái niệm thay đổi.

Thời gian là những khoảng khắc tiếp nối liên tục. Hay thời gian là sự chuyển động của từng sátna (Kshana). Thời gian đã thay đổi như thế nào. Theo Issac Newton thời gian tuyệt đối trên các hệ quy chiếu. Với Albert Einstein thời gian có tính tương đối trong các hệ quy chiếu. Theo Stephen Hawking thời gian có 3 mũi tên. Mũi tên thời gian nhiệt động lực học, tâm lý học và vũ trụ học. Ba mũi tên thời gian này đều chỉ về một hướng.

Hướng tới tương lai.

Xuất phát từ nguyên lý 2 của nhiệt động lực học theo Rudolf Clausius. Một hệ lớn và không trao đổi năng lượng với môi trường sẽ có entropy luôn tăng hoặc không đổi theo thời gian. Entropy hiểu đơn giản là khái niệm số đo đại lượng mất trật tự.

 Stephen Hwaking đã cho rằng trạng thái vô trật tự luôn luôn tăng theo thời gian.

Với ví dụ là những tấm cắt hình xếp. Ông cho rằng chỉ có được 1 hình trật tự còn lại vô số mất trật tự trong quá trình lắc. Ví dụ của Ông đã không đại diện cho tính bình đẳng trong thí nghiệm. Không thể lấy cái qui định rằng đó là trật tự còn lại là vô trật tự. Sự qui định này là thành kiến, kẻ giết chết sự sáng tạo và công bằng.

Tôi có ví dụ như sau. Ta bỏ khoảng 5 hay 10 hột xúc xắc vào trong cái tô rồi lắc. Những kết quả trong đó thể hiện sự bình đẳng nhất quán. Vì không có qui định nào là trật tự. Do đó mọi hình thái thể hiện của các hột đều mất trật tư như nhau. Tình cờ có 5 hay 10 con nhất lên thì âu đó cũng là hình ảnh đẹp mà thôi. Nó như một nghiệm nguyên đẹp trong quá trình giải phương trình phức tạp. Không thể cho đó là vô trật tự được tăng lên. Do đó điều Stephen Hawking khẳng định cần phải xem xét dưới góc nhìn khác.

Vụ nổ Big Bang.

Từ khi có vụ nổ Big Bang đến nay thì vũ trụ trật tự hay mất trật tự không thể hình dung được. Chỉ biết rằng vũ trụ luôn cân bằng trong hỗn loạn do các nguồn lực tương tác nhau. Vậy có nơi nào mà thời gian của quá khứ, hiện tại, tương lai đồng thời hiện hữu? Hai trong ba giai đoạn thời gian cùng hiện hữu không? Tại những điểm bất kỳ trong tiến trình thời gian đều tồn tại 3 giai đoạn. Vậy Thời gian và các vấn đề quanh nó là gì? 

Thử tưởng tượng một thí nghiệm sau. Tại một thời điểm A bất kỳ nào, các khoa học gia hướng ống kính siêu thiên văn Hubble để nhìn lên bầu trời. Ta đang xem xét một hiện tượng B xảy ra nào đó hình thành sao chẳng hạn. Tại thời điểm A đó hiện tại ở trái đất ta thấy hiện tượng B. Thật ra đó đã là quá khứ từ lâu rồi và tương lai thực sự đang tiếp diễn. Ta biết nhưng chưa nhìn thấy do hình ảnh phải mất một khoảng thời gian để đi đến mắt chúng ta. Vậy khi Anh nhìn thấy hiện tại của quá khứ thì tương lai của hiện tượng cũng là quá khứ. Đồng thời mũi tên thời gian vừa quá khứ, vừa tương lai đang bay về phía chúng ta.

Tưởng tượng một thí nghiệm.

Giả sử thay vì ngồi ở trái đất ta ngồi trên một phi thuyền bay với vận tốc nhất định. Sao cho khoảng cách giữa nơi xảy ra hiện tượng B ngắn hơn lúc quan sát ở trái đất. Điều thú vị gì sẽ xảy ra ? Giống như là đón trước hình ảnh vậy. Khi bạn quan sát hiện tượng B thì lúc hiện tại bạn quan sát đã là quá khứ của nó. Và là tương lai của nó khi bạn quan sát ở trái đất. Có nghĩa bạn nhìn trước được tương lai và biết được tương lai sẽ đến với Trái đất. Vậy vấn đề ở đây là góc nhìn, vị trí nhìn, không phải ở bản chất thời gian. Quá khứ, hiện tại, tương lai là sự qui ước mang tính ước lệ trong hành trình tìm kiếm bản chất thời gian.

Tương lai, hiện tại, quá khứ

Như vậy có khả năng biết trước được tương lai của một hiện tượng. Nhưng thú vị ở chỗ là làm thế nào để truyền thông tin “thiên cơ bất khả lậu” ấy. Thông tin hiện tượng ấy đến trước với loài người ở trái đất, trước khi tương lai sẽ đến. Đó là đều bất khả thi vì chưa có cách truyền tin nào nhanh hơn vận tốc ánh sáng như hiện nay. Tương lai nếu có cách truyền tin nhanh hơn thì con người sẽ biết trước tương lai một cách kỳ ảo ! Cách duy nhất để tiết lộ ” thiên cơ” ấy là phải xuyên qua đường hầm thời gian. Biết đâu nhiều khi lạc lối qua một miền không-thời gian khác. Vậy thời gian có là thuộc tính của vật chất hay nằm ngoài vật chất ?

Khái niệm thời gian.

Khái niệm thời gian luôn bị phụ thuộc vào vị trí người quan sát như Albert Einstein đã nói đến. Thời gian là thuộc tính vật chất thì khi vũ trụ vật chất co lại  thời gian mặc nhiên co lại. Đến một lúc thì quá khứ, hiện tại, tương lai chỉ là một trong nghĩa toàn nguyên của nó. Ví dụ như khái niệm lỗ đen.Trong lỗ đen thời gian bị vô hiệu. Muốn cảm nhận được phải có phương pháp đo khác với thời gian. Cách cảm nhận khác không phải bằng mắt, vì mắt phải nương nhờ bởi ánh sáng, mọi vật mới hiển hiện. 

Ngược lại khi vũ trụ giản nỡ thì thời gian mặc nhiên giãn ra cho phù hợp ? Vậy thời gian có tính trung lập hay là trung tính hay không ? Thời gian có là một đại lượng độc lập không phụ thuộc vào sức mạnh co giãn của vũ trụ hay không ? Hay đại lượng co giãn của thời gian đó quá nhỏ đến mức mà máy móc con người chưa cảm nhận được.?

Khái niệm thời gian và các vấn đề quanh nó vẫn luôn bí ẩn hấp dẫn con người. (Saigon, May / 6 /2011 )

Nebula of Stars and Colorful Gas - Long, Tall, Vertical Pins
Nebula of Stars and Colorful Gas – Long, Tall, Vertical Pins

About Quoc Sam

I am Sam. I am Vietnamese. I was born and grew up in Hue - the ancient capital of Vietnam. Hue is a peaceful small town with the romantic Hương river flows through. I live and work in the Saigon city - a city crowded and lively

Check Also

Toàn cảnh thành phố Queenstown nhìn từ Skyline ! Photo Samgoshare

Toàn cảnh thành phố Queenstown nhìn từ Skyline !

Các du khách yếu tim hoặc không thể chơi các trò mạo hiểm. Tại Queenstown …

Leave a Reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.