Thăm nhà thờ Vank tại thành phố Isfahan Iran

Không phải ngẫu nhiên tôi đến tham quan nhà thờ Vank tại thành phố Isfahan của Iran. Theo quá trình tìm hiểu, giáo sỹ Alexandre de Rhodes đã từng sống tại nhà thờ Vank vào những năm cuối đời. Hy vọng mong manh tìm kiếm thông tin mộ của ông được bắt đầu tại chốn này. Chia sẻ câu chuyện tìm mộ giáo sỹ Alexandre de Rhodes như một phép lạ đối với tôi. Chuyến rong chơi du lịch Iran đường xa vạn dặm có nhiều kỹ niệm đáng nhớ. Một mình đơn độc tìm kiếm mộ ông bằng các thông tin ít ỏi trên mạng vào năm 2016. Chuyện tìm được mộ như một kỹ niệm nhớ đời của lần viễn du.

Từ lúc nhìn thấy quyển từ điển trong hầm nhà thờ Mằng Lăng. Tôi đã tự hứa với lòng mình sẽ có ngày đến thăm mộ ông. Dù khi ấy chưa biết nằm ở phương trời nào.

Tìm kiếm nhà thờ Vank

Những ngày cuối tháng 10 năm 2016, một buổi sáng tại cố đô Isfahan trời se lạnh. Thời tiết lạnh nhẹ nhàng dịu dàng thẩm sâu như đôi mắt mơ hồ của nàng thanh nữ xứ này. Cố đô xinh đẹp Isfahan nơi lưu giữ nhiều di tích lịch sử của đất nước Ba Tư. Trong số đó có nhà thờ Vank chốn cư trú trong những năm cuối cùng của vị giáo sỹ. Từ ngày đầu tra cứu đã rất ngạc nhiên vì sao xứ sở Hồi giáo lại có nhà thờ Công giáo. Rong choi du lịch qua bốn thành phố tại Iran vẫn chưa thấy nhà thờ Công giáo nào. Dù đã đọc thuộc dòng chữ, năm năm cuối đời từ năm 1655 đến năm 1660, ông sống tại nhà thờ Vank ở Ba Tư để truyền giáo Thiên Chúa.

Ông sống tại xứ sở Hồi giáo truyền giảng một đạo khác thật khó khăn. Dường như lịch sử đã được lập lại trên mảnh đất Ba Tư như đã từng ở Việt Nam. Ông đã nhiều lần đến Việt Nam truyền giáo cả Đàng Trong lẫn Đàng Ngoài. Cuối cùng vào năm 1655 bị chúa Nguyễn trục xuất cấm vĩnh viễn vì truyền giảng đạo Công giáo. Từ đó ông được tòa thánh Roma cử sang Ba Tư tiếp tục công việc. Những dòng tin ngắn ngủi trên mạng, ông mất năm 1660 chôn tại nghĩa trang New Juffa Amenia. Trong xứ sở mà người dân theo Hồi giáo dòng Shia tới 93 % như Iran, thánh đường Công giáo trở thành của hiếm. Sáng ấy tìm đến nhà thờ Vank nơi ông đã từng sống những ngày cuối cùng.

Sơ lược về nhà thờ Vank

Sau các thế kỷ tranh giành ảnh hưởng về tôn giáo phát triển mạnh. Thánh đường Vank được xây dựng tại cố đô Isfahan vào đầu thế kỷ XVII. Chứng tỏ vua thời ấy cũng cởi mở với bên ngoài. Cố đô Isfahan đã từng tự hào trở thành thiên đường của thế giới. Nhà vua phải dung hòa tôn giáo với các quốc gia giao thương khác. Các quốc gia tôn trọng văn hóa lịch sử với nhau nên phải tôn trọng luôn tín ngưỡng.  

Nguồn gốc thành lập nhà thờ Vank có nhiều điểm lạ lùng của lịch sử. Xuất phát từ cuộc chiến tranh giữa đế chế Ottoman với vua nhà Safavid giai đoạn 1603-1618. Cuộc chiến giữa Ba Tư với Thổ Nhĩ kỳ đã chia xẻ đất nước Amenia nhỏ bé làm nhiều khu vực. Cuộc chiến lần thứ nhât vua Ba Tư thắng thế. Người dân Amenia vùng biên giới đã được vua Shah Abbas I cưỡng chế. Yêu cầu họ tái định cư ở chỗ mới mang tên New Jolfa tại cố đô Isfahan. Lúc đó Jolfa thực sự một thị trấn nhỏ gần biên giới giữa Tây Bắc Iran với đất nước Armenia. Do người Amenia phần lớn đã di cư tránh giặc tại đây nên lấy theo một phần tên cũ. 

Phần lớn người Amenia theo Kito giáo, nhà thờ đã được xây dựng vào năm 1606. Trải qua thời gian thăng trầm, nhà thờ đã từng đổi tên Thánh Đấng Cứu Độ hay Sisters Thánh thiện dành cho nữ tu. Hiện nay gọi nhà thờ Vank có nghĩa tu viện theo tiếng Amenia.

Nhà thờ Vank yên tĩnh

Thánh đường Vank nhỏ nằm im lìm trên con đường lớn. Không gian tĩnh mịch vào buổi sáng có nhiều du khách người dân đến thăm. Thật mừng đã tìm được nhà thờ Vank và vui thấy nhiều ngôi mộ nằm trong sân. Những tưởng thời xa xưa ấy, người ta đã làm nơi yên nghỉ của giáo sỹ tại đó. Văn hóa lăng mộ của người Ba Tư xưa thường đơn giản đến bất ngờ. Một phiến đá cẩm thạch hay sa thạch đặt nổi trên mặt đất khoảng một tấc, có khắc tên tuổi năm sinh năm mất. Háo hức đến ngay khu mộ đơn giản đang nằm trên sân thử tìm vẫn không có tên ông. Loanh quanh nhà thờ Vank của người Amenia quan sát thêm. Nền sân rộng rãi toàn bộ lát đá, có không gian riêng dành tưởng niệm người Amenia.

Nhà thờ Vank tại Isfahan
Thăm nhà thờ Vank tại Isfahan Iran. Photo Samgoshare

Vào thời kỳ giáo sỹ Alexandre de Rhodes đến truyền giáo năm 1655. Nhà thờ Vank đơn giản chưa phải như bây giờ thành nhà thờ lớn nhất tại Isfahan. Nhà thờ Vank có tháp chuông cao vừa phải không to lớn như của Châu Âu. Phía bên cạnh có nhà bảo tàng, nhà nguyện và các nhà công năng khác. Du khách được tham quan trong phần giới hạn theo qui định. Trần vòm cửa ra vào, trang trí nhiều họa tiết tinh xảo của kỹ thuật phong cách Ba Tư. Dù chưa tìm thấy vẫn lang thang tham quan toàn cảnh nhà thờ Vank với hy vọng có manh mối nào đó.

Photo Samgoshare

About Quoc Sam

I am Sam. I am Vietnamese. I was born and grew up in Hue - the ancient capital of Vietnam. Hue is a peaceful small town with the romantic Hương river flows through. I live and work in the Saigon city - a city crowded and lively

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.