Trước cổng chào Qeysarie chợ Grand tại Isfahan !

Nhiều bạn tôi cứ théc méc, không biết có cái gì trong chợ mà đi du lịch chỗ nào cũng vào chợ. Có cái gì, vì cái gì trỏng? Thật đơn giản chợ vốn như đời mà. Bạn đến rong chơi một miền đất mới, chỉ cần dạo chợ truyền thống nơi đến. Chịu khó quan sát sẽ hiểu phần nào kinh tế, văn hóa, lịch sử của miền rong chơi đó. Ngày tôi vào khu chợ cũ từ trước cổng chào Qeysarie chợ Grand tại Isfahan minh chứng cho chuyện trên.

Họa tiết cực đẹp dưới vòm cổng. Photo Samgoshare
Họa tiết cực đẹp dưới vòm cổng. Photo Samgoshare
Isfahan hai lần kinh đô

Liệu một cái cổng chào tại chợ có cần phải làm hoành tráng vậy không? Theo dòng lịch sử của thành phố Isfahan, hai lần được chọn làm kinh đô một thuở.

Giữa thế kỷ thứ 11 triều đại Seljuqs cai trị đã chọn nơi đây làm kinh đô. Năm 1016, Ông Tughril Bey (990-1063) gốc Thổ Nhĩ Kỳ, xuất thân từ thành phần du mục, thống nhất và liên minh các bộ lạc chinh phục miền Đông Iran. Ông trở thành người sáng lập đế chế Seljuk cai trị Iran từ 1037-1063. Ông đã chọn Isfahan làm kinh đô cho các lãnh thổ xung quanh. Sau đó, cháu ông là Malik-Shah I tiếp tục cai trị từ năm 1073–1092 đã làm thành phố ngày càng lớn mạnh. Trong khoảng thời gian này chợ lớn (Grand Bazaar hoặc Qeysarie Bazaar) của Isfahan đã được thành lập. Nó trở thành chợ lâu đời và lớn nhất Trung Đông thời bấy giờ.

Sau đó, chiến tranh tao loạn triều đại Seljuk sụp đổ. Thành phố Isfahan bị lãng quên theo thăng trầm lịch sử. May thay trong suốt chiều dài lịch sử bị xâm chiếm bởi người Hồi giáo từ Ả Rập vào năm 651. Người Ba Tư vẫn giữa được truyền thống văn hóa cua mình. Triều đại Safavid cai trị từ năm 1501 đến năm 1736 trở thành triều đại bản địa đầu tiên kể từ đế chế Sasanian thành lập một quốc gia Iran. Một lần nữa thật lạ kỳ trải qua hơn bốn thế kỷ Isfahan lại được chọn làm kinh đô. Người cai trị vua Shah Abbas I trị vì từ năm 1588 đến năm 1629 đã biến Isfahan trở thành kinh đô lớn nhất và đẹp nhất thế giới lúc bấy giờ.

Thăng trầm lịch sử chợ

Thoáng qua một chút quá khứ nhằm hiểu thêm lịch sử thăng trầm của chợ Qeysarie Bazaar hoặc Grand Bazaar tại Isfahan. (Bazaar có nghĩa là chợ). Trong bốn thế kỷ Isfahan bị lãng quên ấy, chợ nhiều lần bị chiến tranh tàn phá, đốt cháy và hư hại. Đầu thế kỷ 16 triều đại Safavid bản địa cai trị, chọn Isfahan làm kinh đô. Nhờ đó, cổng Qeysarie được xây dựng từ năm 1611 đến năm 1629.

Cổng chào Qeysarie tại Isfahan . Photo Samgoshare
Trước cổng chào Qeysarie chợ Grand tại Isfahan. Photo Samgoshare

Việc xây dựng được khởi xướng bởi vua Shah Abbas. Mục đích nhằm kết nối quảng trường Naqsh-e Jahan với khu chợ cổ Isfahan. Ông vua thích thể hiện quyền uy giàu có đã bỏ ra gần 18 năm chỉ xây cái cổng chăng? Thật ra cổng Qeysarie kết hợp với các tòa nhà xưng quanh thể hiện uy quyền nhà vua và sự giàu có của thương nhân Isfahan. Chợ Grand Barazar đã trở thành đầu mối giao thương quan trọng bậc nhất trên con đường tơ lụa. Kinh đô Isfahan đã trở thành đô hội phồn hoa giàu có của thế giới.

Gió lạnh cổng chào Qeysarie

Tôi đứng trước cổng chào Qeysarie một chiều gió lạnh, nhìn cái cổng ngày xưa giờ tàn tạ lạ lùng. Nghe đâu trước đây có ba tầng nay còn hai. Những mảng gạch men bong tróc quanh cổng công tác bảo dưỡng khá hời hợt. Nó như một chứng nhân đứng bên đời hiu quạnh, dẫu du khách thập phương nói cười tấp nập. Số phận buồn hiu cho nhan sắc phai tàn theo ngày tháng. May mắn vẫn còn chút ánh sáng, dưới mái vòm màu nâu sậm như nét xuân sắc vẫn còn ẩn giấu quanh đây. Tôi đứng từ đây nhìn toàn cảnh quảng trường Naqsh-e Jahan cực đẹp. Chiều gió lộng sao lòng tôi hoảng hoải trước cổng chào Qeysarie cùng chợ Grand Bazaar tại Isfahan đến vậy?

Từ cổng chào Qeysarie nhìn ra quảng trường. Photo Samgoshare
Từ cổng chào Qeysarie nhìn ra quảng trường. Photo Samgoshare

About Quoc Sam

I am Sam. I am Vietnamese. I was born and grew up in Hue - the ancient capital of Vietnam. Hue is a peaceful small town with the romantic Hương river flows through. I live and work in the Saigon city - a city crowded and lively

Check Also

Em gái Ấn nhảy hiphop bên sông Sabarmati. Photo Samgoshare

Em gái Ấn nhảy hiphop bên sông Sabarmati !

Ngồi ăn kem hóng gió mát đợi cho bớt nắng, thong thả dạo bộ xuống …

Leave a Reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.